و اين نورانيت و حالت يقين بعبادت و عمل بيشترى وامىدارد و خلوص نيت كاملترى را باعث مىشود كه اين خود نور و روشنى و شرح صدر تام و تمامترى و معرفت ديگر و يقين بالاترى بدنبال دارد و همچنين مرتبا معرفت و نور در كمال عمل و عمل در ازدياد يقين تاثير متقابل دارند تا آن مراحلى كه خدا بخواهد البته بر اين مطالب گواه و شواهد زيادى از آيات قرآن و احاديث هست . و بايد توجه داشت كه مراحل اوليه ايمان عبارت است از تصديقاتى كه با شك و شبهه آميخته است با اختلاف مراتبى كه دارند كه البته در اين مراحل شرك هم هنوز امكان دارد كه فرمود ( ايمان اكثر مردم آميخته با شرك است سوره يوسف 106 ) و در اين مراتب است كه اسلام هست ولى ايمان كامل نيست ( اعراب گفتند ايمان آورديم به آنان بگو ايمان نياورده‌ايد ولى بگوئيد تسليم شده و در اسلام آمده‌ايم و هنوز ايمان در دل شما راه نيافته سوره حجرات 14 ) و حدود وسط مراحل ايمان تصديقاتى است كه شك و شبهه‌دار نيست ( آنانى كه ايمان به خدا و رسولش دارند و شك و ريبى هم ندارند حجرات 15 ) و اكثرا ايمان مخصوصا به اين مرحله اطلاق ميگردد ( همانا مؤمنان كسانى هستند كه وقتى نام خدا برده مىشود دل آنها ميترسد و ميلرزد و هنگامى كه آيات الهى بر آنها تلاوت ميگردد ايمانشان زيادتر شده و توكل و اعتمادشان بر خدا است انفال 2 ) . و مراحل نهائى ايمان همين تصديقات بدون شك و ريب بانضمام كشف و شهود و لذت و مشاهده حقائق و محبت حقيقى و دوستى كامل محبوب و اشتياق تام و تمام به باريابى بحريم مقدس خدا ( خدا آنان را دوست دارد آنان هم خدا را دوست دارند در برابر مؤمنان نرم و مهربان در برابر كافران شديد و بىانعطاف از هيچ گونه سرزنش و استهزاء باكى ندارند اين عنايتى است از خدا به آن كس كه بخواهد ميدهد سوره مائده 54 ) و از اين مرتبه گاهى تعبير به احسان و نيكى شده كه در روايت از احسان چنين تفسير و تعريف شده كه فرمود ( احسان اين است كه خدا را طورى عبادت نمائى كه گوئى مىبينى او را ) و گاهى تعبير به يقين شده است ( وَ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ ) بقره 4 بامر معاد يقين دارند ) و اشاره به اين مراحل سه‌گانه است گفتار خداوند متعال ( بر مؤمنانى كه داراى عمل صالحند باكى نيست در آنچه بخورند در صورتى كه داراى تقوى و ايمان و عمل صالح باشند ( مرحله اولى ) سپس باز هم تقوى و ايمان داشته باشند ( مرحله دوم ) سپس باز هم داراى تقوى و احسان باشند و خدا اهل احسان را دوست دارد ( مرحله سوم ) و متقابلا كفر هم مراحلى دارد و در قرآن هم به آن اشاره مراحل اشاره شده كه فرمود : ( آنان كه ايمان آوردند سپس كفر ورزيدند و ايمان آوردند باز هم راه كفر را گرفتند